zaloguj siŕ   |    zarejestruj siŕ   |    mapa strony   |

Patron

GEN. WŁADYSŁAW SIKORSKI
1881 – 1943


DZIECIŃSTWO
     W┼éadys┼éaw Sikorski urodzi┼é si─Ö w 1881 roku na ziemiach zaboru austro- w─Ögierskiego w Tuszowie Narodowym. Pochodzi┼é z rodziny drobnomieszcza┼äskiej, jego ojciec by┼é organist─ů i nauczycielem w miejscowej szkole. Po ┼Ťmierci ojca przeniós┼é si─Ö wraz z matk─ů i rodze┼ästwem do Hy┼╝nego. Uko┼äczy┼é szko┼é─Ö ludow─ů w Hymnem, nast─Öpnie w latach 1893 - 1897 kontynuowa┼é nauk─Ö w gimnazjum rzeszowskim. Pó┼║niej jeszcze dwukrotnie zmienia┼é szko┼é─Ö, z powodów materialnych. W ko┼äcu w 1902 roku zda┼é egzamin maturalny w gimnazjum im. Franciszka Józefa we Lwowie. Po maturze rozpocz─ů┼é studia. W 1908 roku zg┼éosi┼é si─Ö jako ochotnik do odbycia rocznej s┼éu┼╝by wojskowej. Po roku sp─Ödzonym w Sankt Polten ko┼éo Wiednia w sekcji obrony krajowej, otrzyma┼é stopie┼ä podporucznika rezerwy.
     Ju┼╝ w m┼éodo┼Ťci, zarówno w gimnazjum jak i potem na studiach, prowadzi┼é aktywn─ů dzia┼éalno┼Ť─ç patriotyczn─ů. By┼é zwi─ůzany z kilkoma organizacjami niepodleg┼éo┼Ťciowymi i tajnym nauczaniem samopomocowym. Pó┼║niej sam organizowa┼é ró┼╝ne-stowarzyszenia, w wraz z Kazimierzem Sosnkowskim utworzy┼é Zwi─ůzek Walki Czynnej, a w roku 1912 nale┼╝a┼é do grona twórców Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictw Niepodleg┼éo┼Ťciowych.


┼╗YCIE OSOBISTE
    
W┼éadys┼éaw Sikorski o┼╝eni┼é si─Ö z Helen─ů, przybran─ů córk─ů pa┼ästwa Zubczewskich, z którymi ┼é─ůczy┼éa go za┼╝y┼éa przyja┼║┼ä od czasu jego nauki w gimnazjum. ┼╗ona by┼éa od niego o siedem lat m┼éodsza, wraz ze zmiana stanu cywilnego w ┼╝yciu Sikorskiego nast─ůpi┼éa pewna stabilizacja. Podj─ů┼é o prac─Ö w Departamencie dla budowli wodnych c.k. Namiestnictwa we Lwowie. Pocz─ůtkowo w randze praktykanta, pó┼║niej ju┼╝ jako adiunkt, pracowa┼é mi─Ödzy innymi przy dokonywaniu pomiarów w czasie regulacji granicy w─Ögiersko-austiackiej i rosyjskiej, na Sanie.


PIERWSZA WOJNA ŚWIATOWA
     Jeszcze przed wojn─ů wspó┼épracowa┼é z Pi┼ésudskim w organizacji wojska, w 1914 roku, po wybuchu wojny, Pi┼ésudski powo┼éa┼é go na stanowisko komisarza pe┼énomocnego Rz─ůdu Narodowego w Galicji. Pó┼║niej pe┼éni┼é te┼╝ funkcj─Ö szefa Departamentu Wojskowego Naczelnego Komitetu Narodowego. Pocz─ůtek wspó┼épracy z Pi┼ésudskim wygl─ůda┼é bardzo dobrze, wydaje si─Ö ┼╝e w sprawach wojskowych dobrze si─Ö rozumieli, konflikty naros┼éy potem na pod┼éo┼╝u ideologicznym. Jedn─ů z kwestii spornych by┼éa sprawa werbunku ┼╝o┼énierzy do Legionów, inn─ů chyba istotniejsz─ů szukanie sprzymierze┼äców w polityce zagranicznej. Sikorski reprezentowa┼é obóz profrancuski, Pi┼ésudski - proaustriacki. Dosz┼éa jeszcze rywalizacja obu polityków o wp┼éywy na kszta┼ét polskiej polityki i znaczenie dla ruchu niepodleg┼éo┼Ťciowego. Pi┼ésudski dowodzi┼é I , a Sikorski III pu┼ékiem Legionów.


OKRES MI─śDZYWOJENNY
    
Ju┼╝ po zako┼äczeniu oficjalnych dzia┼éa┼ä wojennych w 1928 roku Sikorski prowadzi┼é walki na terenie Galicji, broni─ůc przed Ukrai┼äcami po┼éo┼╝onych przy granicy terenów, mi─Ödzy innymi Przemy┼Ťla. Jednocze┼Ťnie prowadzi┼é starania, zmierzaj─ůce do z┼éagodzenia konfliktów narodowo┼Ťciowych i etnicznych na ziemiach pogranicza. Jako zdolny dowódca ws┼éawi┼é si─Ö w czasie wojny polsko - bolszewickiej (1919 - 1921). Do historii przesz┼éa bitwa, w której Sikorski dowodz─ůc 5. armi─ů, walczy┼é w obronie frontu na pó┼énoc od Modlina. Miedzy innymi dzi─Öki tej akcji wojska polskie zdo┼éa┼éy odepchn─ů─ç si┼éy wroga od Wis┼éy. W uznaniu zas┼éug na polu bitwy, w1920 roku otrzyma┼é stopie┼ä genera┼éa. Po podpisaniu traktatu pokojowego i wycofaniu wojsk W┼éadys┼éaw Sikorski obj─ů┼é stanowisko szefa Sztabu Generalnego. W 1922 roku w wyniku zamachu zgin─ů┼é prezydent Polski, Gabriel Narutowicz. Sytuacja polityczna uleg┼éa dezorganizacji. W ogólnym chaosie powierzono Sikorskiemu urz─ůd premiera. W tym czasie pog┼é─Öbia si─Ö jeszcze konflikt ideologiczny miedzy Sikorskim a Pi┼ésudskim. Jako minister spraw wojskowych Sikorski stworzy┼é projekt ustawy o organizacji najwy┼╝szych w┼éadz wojskowych w Polsce. w 1924 roku projekt ów by┼é przedmiotem debaty sejmowej. Pi┼ésudski by┼é zagorza┼éym przeciwnikiem takiego kszta┼étu ustawy, uwa┼╝aj─ůc, ze jest to atak wymierzony w jego osob─Ö.
     Maj 1926 roku to gwa┼étowna zmiana uk┼éadu si┼é na polskiej scenie politycznej. Powodowany pog┼é─Öbiaj─ůcym si─Ö kryzysem w polskim rz─ůdzie, marsza┼éek Pi┼ésudski organizuje zamach wojskowy tzw. przewrót majowy i obala legalny rz─ůd, sam przejmuj─ůc trzon w┼éadzy. Sikorski, przebywaj─ůcy wówczas we Lwowie jako dowódca Okr─Ögu Korpusu, opowiedzia┼é si─Ö po stronie rz─ůdu, nawet wys┼éa┼é niewielki oddzia┼é wojska w celu wsparcia obozu rz─ůdowego. Jako przeciwnik obozu sanacyjnego, zosta┼é odsuni─Öty od dowodzenia, utrzymywano go w s┼éu┼╝bie czynnej, jednak bez przydzia┼éu do jakiejkolwiek jednostki. Pozbawiony dowództwa, Sikorski móg┼é oddawa─ç si─Ö teoretycznym rozwa┼╝aniom strategii wojskowych, które od dawna by┼éy jego pasj─ů. Wiedza ta przyda┼éa mu si─Ö kilka lat pó┼║niej w czasie walk na frontach drugiej wojny ┼Ťwiatowej


DRUGA WOJNA ŚWIATOWA
    
To okres kariery politycznej Sikorskiego, dot─ůd g┼éównie strateg i dowódca, sprawdzi┼é si─Ö jako dyplomata i polityk. Nie b─Öd─ůc przydzielony do ┼╝adnej jednostki walcz─ůcej, uda┼é si─Ö do Francji, gdzie obj─ů┼é stanowisko premiera polskiego rz─ůdu na uchod┼║stwie, a pó┼║niej funkcje naczelnego wodza Polskich Si┼é Zbrojnych i tek─Ö ministra wojska. 22 czerwca 1941 roku nast─ůpi┼éo przeorganizowanie uk┼éadu si┼é politycznych w europie - wojska niemieckie uderzy┼éy na Zwi─ůzek Radziecki. W tej sytuacji sojusznicy strony polskiej, g┼éównie rz─ůd Wielkiej Brytanii, nalegali na w┼éadze polskie, by podpisa┼éy porozumienie z ZSRR.
     30 lipca 1942 roku podpisano uk┼éad Sikorski - Majski, stanowi─ůcy o wspó┼épracy polsko - rosyjskiej. Traktat mia┼é swoje pozytywne skutki, dzi─Öki niemu zwolniono wielu polskich wi─Ö┼║niów zes┼éanych w g┼é─ůb Rosji. Jednak jego ocena by┼éa ró┼╝na, w ┼Ťrodowisku polskim pojawia┼éy si─Ö g┼éosy krytyki, neguj─ůce mo┼╝liwo┼Ť─ç wspó┼épracy z niedawnym agresorem, a co gorsze uk┼éad nie regulowa┼é sprawy wschodniej granicy. Zreszt─ů postanowienia uk┼éadu szybko przesta┼éy obowi─ůzywa─ç. Stosunki z ZSRR pogarsza┼éy si─Ö w szybkim tempie, jedn─ů z przyczyn by┼éo wkroczenie armii Andersa na Bliski Wschód, dawa┼éa zna─ç o sobie nieuregulowana sprawa granic. Rosjanie wysuwali roszczenia terytorialne wzgl─Ödem polskich kresów wschodnich. 16 I 1943 roku rz─ůd rosyjski uzna┼é wszystkich mieszka┼äców tych ziem za obywateli pa┼ästwa rosyjskiego. Napi─Öt─ů sytuacj─Ö stara┼éy si─Ö ┼éagodzi─ç pa┼ästwa Ententy, obawiaj─ůc si─Ö zerwania stosunków polsko - radzieckich, a tym samym zachwiania wspó┼épracy pa┼ästw Wielkiej Koalicji. Czar─Ö niezgody przepe┼éni┼éo ujawnienie masowych grobów w Katyniu (20 km. Na zachód od Smole┼äska). W kwietniu 1943 w┼éadze hitlerowskie ujawni┼éy odkrycie grobów, w których znalaz┼éo si─Ö o 4400 cia┼é je┼äców polskich. Byli to g┼éównie oficerowie internowani przez Armi─Ö Czerwon─ů w 1939 roku, wielu z nich bezskutecznie poszukiwano na terenie ZSRR. Rz─ůd polski skierowa┼é spraw─Ö do Mi─Ödzynarodowego Czerwonego Krzy┼╝a w Genewie. Wszcz─Öcie dochodzenia by┼éo pretekstem do zerwania przez stron─Ö rosyjsk─ů stosunków dyplomatycznych z Polsk─ů ( 26 kwietnia 1943 roku). Rosjanie wyparli si─Ö zbrodni, oskar┼╝aj─ůc o ni─ů Niemców. Dopiero po upadku komunizmu oficjalnie przyznano, ┼╝e oficerowie zostali zabici z rozkazu Stalina przez oddzia┼éy NKWD.
W stosunkach mi─Ödzynarodowych rozp─Öta┼éa si─Ö burza, mimo oczywisto┼Ťci zbrodni pa┼ästwa zachodnie d─ů┼╝y┼éy do za┼éagodzenia sporu i utrzymania relacji polsko - rosyjskich. W tym celu, w odpowiedzi na zakulisowe ┼╝─ůdania Salina, domagano si─Ö przemian w rz─ůdzie emigracyjnym. Chodzi┼éo o usuni─Öcie Sikorskiego ze stanowiska premiera i innych osób deklaruj─ůcych swoje antyrosyjskie nastawienie.


KATASTROFA GIBRALTARSKA
    
W maju 1943 roku genera┼é Sikorski wybra┼é si─Ö w podró┼╝ na Bliski Wschód. W jednostkach polskich, tam stacjonuj─ůcych, narasta┼éy niepokoje zwi─ůzane z nierozstrzygni─Öciem sprawy katy┼äskiej. Kadra oficerska zarzuca┼éa rz─ůdowi polskiemu brak stanowczych posuni─Ö─ç w polityce zagranicznej. Sikorski postanowi┼é uda─ç si─Ö tam osobi┼Ťcie i wyja┼Ťni─ç przyczyny takiego, a nie innego, sposobu prowadzenia przez niego mi─Ödzynarodowej polityki. Wizyta przynios┼éa uspokojenie nastrojów. W poczuciu wype┼énionej misji genera┼é Sikorski wsiad┼é na pok┼éad samolotu i 3 lipca 1943 roku wyl─ůdowa┼é na lotnisku w Gibraltarze. Nast─Öpnego dnia, tj.. 4 lipca 1943 roku samolot B - 24 Liberator, którym Sikorski mia┼é dotrze─ç do Wielkiej Brytanii, uleg┼é katastrofie tu┼╝ po wystartowaniu. Z tragedii ocala┼é tylko jeden cz┼éowiek, czeski lotnik, kapitan Edward Prachala. O zamach oskar┼╝ano mi─Ödzy innymi Stalina i Churchilla, ale nie przedstawiono ┼╝adnych dowodów nawet na to, i┼╝ wypadek by┼é spowodowany czyj─ů┼Ť celow─ů ingerencja. Po ┼Ťmierci Sikorskiego prezydent mianowa┼é na stanowisko premiera Stanis┼éawa Miko┼éajczyka, a Naczelnym Wodzem zosta┼é genera┼é Kazimierz Sosnkowski. Cia┼éo genera┼éa Sikorskiego przewieziono do Wielkiej Brytanii i 16 VII 1943 roku po uroczystej ceremonii pogrzebowej pochowano na cmentarzu polskich lotników wojskowych w Newark. Pó┼é wieku pó┼║niej, 17 XI 1993 roku jego prochy zosta┼éy sprowadzone do Polski i z┼éo┼╝one w krypcie ┼Ťw. Leonarda na Wawelu.


     W ramach rozpocz─Ötego w 2008 roku ┼Ťledztwa Instytutu Pami─Öci Narodowej 25 i 26 listopada 2008 dokonano ekshumacji grobu a nast─Öpnie bada┼ä i ogl─Ödzin zw┼éok gen. Sikorskiego, w tym ich otwarcia w Zak┼éadzie Medycyny S─ůdowej Collegium Medicum UJ. Zw┼éoki genera┼éa owini─Öte dot─ůd jedynie w ┼╝o┼énierski koc okryto generalskim mundurem uszytym specjalnie na t─Ö okazj─Ö w Poznaniu. Ponowny pochówek odby┼é si─Ö 26 listopada 2008 r w katedrze wawelskiej.